مدل پیش‌بینی نوع ورزش بر اساس ویژگی‌های زیستی و روان‌شناختی: نقش نسبت انگشت دوم به چهارم 2D:4D، سوماتوتایپ و ترجیح انگیزشی در استعدادیابی ورزشی | ||
| مطالعات روان‌شناسی ورزشی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 01 دی 1405 | ||
| نوع مقاله: مطالعه پژوهشی اصیل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22089/spsyj.2026.18608.2616 | ||
| نویسندگان | ||
| َشاهین کتابی* ؛ محمد ملکی؛ نیکو بدری؛ هستی قاسم کریمی | ||
| گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: موفقیت ورزشی حاصل تعامل چندبعدی عوامل زیستی، آنتروپومتریک و روان‌شناختی است. پژوهش‌های پیشین عمدتاً این عوامل را به‌طور جداگانه بررسی کرده‌اند، در حالی‌که رویکردهای نوین استعدادیابی بر مدل‌های ترکیبی تأکید دارند. هدف پژوهش حاضر، آزمون یک مدل پیش‌بینی زیستی–روان‌شناختی بر اساس نسبت انگشت دوم به چهارم (2D:4D)، سوماتوتایپ و ترجیح انگیزشی در ورزشکاران نیمه‌حرفه‌ای رشته‌های تیمی و انفرادی بود. روش: این پژوهش توصیفی–تحلیلی به‌صورت مقطعی بر روی ۴۰ ورزشکار مرد (۲۰ تیمی، ۲۰ انفرادی) با میانگین سنی ۲۴ سال اجرا شد. نسبت 2D:4D با کولیس دیجیتال، سوماتوتایپ با روش Heath–Carter و ترجیح انگیزشی با مقیاس Paratelic Dominance سنجیده شد. شاخص موفقیت ورزشی بر اساس ترکیبی از سال‌های تجربه، مدال‌های رسمی و رتبه فدراسیونی محاسبه گردید. داده‌ها با آزمون همبستگی اسپیرمن و رگرسیون لجستیک چندمتغیره همراه با اعتبارسنجی متقاطع تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد نسبت 2D:4D با گرایش پاراتلیک (ρ=-0.54؛ p<0.001) و مزومورفی (ρ=-0.33؛ p=0.02) همبستگی منفی معنادار داشت. همچنین گرایش پاراتلیک با مزومورفی نیز همبستگی معناداری نشان داد (ρ=-0.29؛ p=0.03). مدل ترکیبی شامل سه متغیر (2D:4D، مزومورفی و پاراتلیک) توانست نوع ورزش (تیمی/انفرادی) را با دقت 0.78 و AUC=0.81 پیش‌بینی کند. نتیجه‌گیری: ترکیب سه شاخص ساده و کم‌هزینه می‌تواند چارچوبی چندبعدی و کاربردی برای استعدادیابی ورزشی فراهم آورد. مربیان و فدراسیون‌ها می‌توانند از این مدل به‌عنوان ابزاری سریع و علمی برای غربالگری اولیه استفاده کنند و انتخاب رشته و برنامه‌ریزی تمرینی را با دقت بیشتری هدایت نمایند. این رویکرد ضمن افزایش کارایی فرآیند استعدادیابی، می‌تواند جایگزین قضاوت صرفاً تجربی در نظام ورزش کشور شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استعدادیابی ورزشی؛ نسبت انگشت دوم به چهارم (2D:4D)؛ سوماتوتایپ؛ انگیزش؛ مدل زیستی روان‌شناختی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 366 |
||